'Haar penis': hoe journalisten feiten inruilen voor een frame

De Britse journalist Janet Murray betoogde begin april 2026 dat onnauwkeurige berichtgeving over sekse en gender een hardnekkig probleem is in de Britse journalistiek, en dat er niets veranderde nadat zij een krant op een voorbeeld had gewezen. Haar stuk verscheen op 4 april 2026 bij het Britse opinieplatform spiked en draait om twee woorden uit een krantenartikel: 'haar penis'.

Het voorbeeld dat de discussie op scherp zette

Aanleiding was een artikel in The Observer over een zesjarige jongen die, zo beschrijft Murray het, zichzelf ernstig probeerde te verwonden omdat hij niet langer lid kon worden van Girlguiding. Volgens Murray voerde de krant dat verhaal op als bewijs voor de schade die het toelatingsbeleid van Girlguiding, dat alleen meisjes toelaat, zou aanrichten. De krant beschreef het kind volgens haar doorlopend met 'ze' en 'haar' en gebruikte de formulering 'haar penis'. Murray schrijft dat zij haar bezwaren vier dagen eerder openbaar en rechtstreeks bij The Observer had gemeld, en dat het artikel ongewijzigd online staat. Ze haalt commentator Brendan O'Neill aan, die de uitdrukking in 2024 bij spiked 'de meest Orwelliaanse zinsnede van onze tijd' noemde (vertaald) (bron). Volgens Murray vraagt de formulering journalisten en lezers iets te aanvaarden dat onwaar is, in dienst van een ideologie.

Geen incident, maar een patroon

Murray noemt meer voorbeelden uit de weken ervoor. De Manchester Evening News berichtte volgens haar over een gewelddadige moord door een man alsof een vrouw die had gepleegd. Omroep STV omschreef volgens haar een 23-jarige man die schuldig was bevonden aan het bezit van onzedelijke afbeeldingen als vrouw. Metro publiceerde kort na het Observer-artikel een verhaal over een 'diepbedroefde' (in het origineel: 'devastated') tienjarige jongen die niet langer bij Girlguiding mag, dat volgens Murray vrijwel geheel op dat ene emotionele relaas was gebouwd. Ook wijst ze op Metro-koppen als 'Ik ben een trans non-binaire Pakistaanse moslimvrouw' (vertaald). Dat zijn opiniestukken, schrijft ze, maar de taal en de aannames erachter worden in de journalistiek steeds vaker als neutraal behandeld. Het gaat volgens Murray niet om een op zichzelf staand geval, maar om een hardnekkig probleem waarvan wekelijks nieuwe voorbeelden verschijnen.

Wat journalistieke standaarden zouden vereisen

Murray zet daar tegenover wat haar eigen eindredacteur bij The Guardian van haar zou hebben geëist als zij zo'n stuk had ingeleverd: minstens één extra persoon interviewen om na te gaan of het om een breder patroon gaat, en minstens één tegengeluid opnemen. Goede journalistiek bevestigt een verhaal niet maar toetst het, schrijft ze, met nauwkeurigheid, evenwicht en de bereidheid lastige vragen te stellen. Evenwicht betekent volgens haar niet dat beide kanten evenveel ruimte krijgen, wel dat wordt erkend dat er een andere kant bestaat. Dat zijn geen nieuwe of activistische eisen — het zijn de basisregels van klassieke verslaggeving. Wie ze loslaat, bedrijft volgens Murray activisme en geen journalistiek.

Waarom dit meer is dan een taalkwestie

Het belang van dit soort voorbeelden reikt verder dan een ongelukkig woord in een enkel artikel. Murray schrijft dat journalistiek de werkelijkheid niet alleen weergeeft, maar ook mede bepaalt hoe we die begrijpen. Als basale feiten vervagen of taal eerder verhult dan verduidelijkt, raakt dat volgens haar aan hoe mensen denken over criminaliteit, de bescherming van kwetsbaren en overheidsbeleid, en aan het vertrouwen in wat hun wordt verteld. Dat maakt mediakritiek als die van Murray relevant voor iedereen die berichtgeving over het genderdebat wil kunnen beoordelen op de vraag of die berust op feiten of op framing.