Een feest van liefde met een knokploeg – en ketters mogen de kerk niet verlaten

De Volkskrant besteedt weer aandacht aan WorldPride: een feest van liefde, maar lhbti'ers hebben voor hun veiligheid ook een "queer knokploeg" nodig. Het stuk past in het vaste patroon. Zichtbaarheid, solidariteit, dreiging van buitenaf — en de suggestie dat wie niet meedoet aan het hele pakket ook aan de verkeerde kant staat.

Geert-Jan Edelenbosch, zelf homoseksueel man, formuleerde het scherp. Je wordt ingedeeld, je mag niet zelf kiezen. Kritiek op onderdelen van de ideologie maakt je tot interne vijand. Dat is morele disciplinering — en het is precies het mechanisme dat de Volkskrant-framing versterkt zonder het te benoemen.

De vermenging die niemand mag benoemen

Homoseksuele mannen en vrouwen hebben decennialang gestreden voor het recht om met rust gelaten te worden. Gelijke rechten, geen discriminatie, geen geweld. Dat is grotendeels gelukt. De meeste Nederlanders geven niets om wat iemand in bed doet. Dat was het logische eindpunt van emancipatie: integratie, niet permanente strijd.

De hedendaagse "queer"-retoriek werkt precies de andere kant op. Ze heeft geen belang bij afronding of normaliteit. Ze heeft een voortdurende vijand nodig, nieuwe slachtofferschappen en steeds radicalere claims. Genderidentiteit wordt samengevoegd met seksuele oriëntatie alsof het hetzelfde is. Wie dat onderscheid wil maken — en wijst op de medische, juridische en sociale gevolgen van zelfidentificatie en "bevestigende zorg" — wordt uit de gemeenschap gezet. Ook als je zelf homo bent.

Dat is geen inclusie. Dat is een ideologische reiniging.

Veiligheid en ideologie

Geweld tegen mensen om hun geaardheid is verwerpelijk en moet hard worden bestreden. Zelfverdediging organiseren is legitiem. Maar het frame "feest van liefde + knokploeg" dient ook een ander doel: het houden van de permanente crisismodus. Want zodra de crisis verdwijnt, verdwijnt ook de morele urgentie van de beweging die zichzelf definieert via afwijking en strijd.

Tegelijk wordt elke kritiek op de ideologische lading — de letterbak, de medische interventies bij jongeren, het wissen van sekse in sport en wetgeving — afgedaan als steun aan de vijand. Je mag homo zijn, zolang je de hele genderconstructie meeneemt. Doe je dat niet, dan ben je verrader. Dat is het kader dat de Volkskrant reproduceert, zonder het als kader te benoemen. Zie ook onze analyse van activisme in de redactie: de taal van de beweging wordt de taal van het nieuws.

De kerk die niemand mag verlaten

Precies dat mechanisme beschrijft Edelenbosch. Je wordt ingedeeld bij "queer", of je wilt of niet. Kritiek op onderdelen van de ideologie maakt je tot interne vijand. De uitgang is geblokkeerd. Dat is geen emancipatiebeweging meer. Dat is een geloofsgemeenschap met ketterjacht.

Een volwassen samenleving beschermt homoseksuele mensen tegen geweld. Ze hoeft niet mee te gaan in de claim dat sekse een spectrum is, dat kinderen medisch moeten worden behandeld op basis van zelfdiagnose, of dat kritiek daarop haat is. En ze hoeft zeker niet te accepteren dat homoseksuele mannen en vrouwen die dat onderscheid wél maken, tot "queerhaters" worden verklaard.

Dat is geen liefde. Dat is disciplinering.

Emancipatie die zichzelf niet mag bevragen, is geen emancipatie maar conformisme. De eis dat homoseksuelen de volledige genderagenda steunen — op straffe van uitsluiting — staat haaks op het idee van individuele vrijheid dat de beweging oorspronkelijk verdedigde. De Volkskrant had dat spanningsveld kunnen benoemen. Ze koos ervoor van niet.