Echte acteurs of AI? Onduidelijke figuren in Amerikaanse advertenties over het transgenderdebat

Een klaar-over met geföhnd haar en donkere oogschaduw staat op de achtergrond van een verkiezingsadvertentie terwijl een stem beweert dat de Democraat Sherrod Brown (Ohio) als senator, vertaald, "het groene licht gaf voor de radicale transagenda". In een andere advertentie dunkt een zwaar opgemaakte figuur in een regenboogkleurig shirt met pailletten voor de ogen van een groepje jonge meisjes, terwijl een verteller vraagt, vertaald: "Moe van volwassen mannen die dunken over vrouwelijke atleten?" — gericht tegen de Democratische Senaatskandidaat uit Texas, James Talarico. Beide advertenties zijn van America PAC, het superPAC van Elon Musk. Volgens The 19th is onduidelijk of de afgebeelde personen echte acteurs zijn of, zoals de journalisten het noemen, "AI-generated amalgamations".

Achtergrond van een campagne binnen één week

America PAC bracht volgens The 19th in minder dan een week minstens 38 socialemedia-advertenties uit tegen Democratische Senaatskandidaten in spannende races. Naast Brown en Talarico zijn dat Josh Turek (Iowa) en Mary Peltola (Alaska) (bron). Musk is volgens The New York Times, aangehaald door The 19th, van plan dit najaar minstens 100 miljoen dollar uit te geven om Republikeinen verkozen te krijgen. De meeste advertenties gaan uitsluitend over transgender personen en stellen dat de Democratische kandidaten, vertaald, "onze dochters in gevaar brengen".

Het probleem: personen die mogelijk niet bestaan

Wat deze campagne onderscheidt van eerdere aanvalsadvertenties is de onduidelijkheid over de herkomst van het beeldmateriaal zelf. Nadat The 19th Google had gevraagd of de advertenties in strijd waren met de verplichte vermelding van AI-beelden in politieke advertenties, haalde Google ze kort weg wegens een niet nader genoemde "policy violation". Op de vraag om welke regel het ging, reageerde Google niet; bij publicatie stonden de advertenties weer online. The 19th kon niet bevestigen of de beelden synthetisch zijn — en dat is precies het punt. America PAC reageerde niet op vragen over het gebruik van AI.

Kelly Dittmar, hoogleraar politicologie aan Rutgers University, zegt in het artikel, vertaald: "AI maakt het mogelijk om letterlijk het beeld te creëren van een persoon die niet bestaat." Blair Attard-Frost, hoogleraar politicologie aan de University of Alberta, zegt dat wie jarenlang "trans panic" heeft gecreëerd, nu een instrument heeft om beelden te maken die dat verhaal bevestigen.

Een tweede laag: deepfakes van een echte kandidaat

Los van de mogelijk gefabriceerde figuren in de America PAC-advertenties speelt er een tweede kwestie. Volgens The 19th gebruikten tegenstanders van Talarico AI om hem onder meer in een jurk te tonen. Een advertentie waarin hij een Bijbel bekladt, komt rechtstreeks van de campagne van de Texaanse procureur-generaal Ken Paxton, Talarico's Republikeinse tegenstander. Dat is een andere categorie dan de anonieme figuren in de America PAC-spots: hier wordt niet een niet-bestaand persoon getoond, maar een bestaand politicus in een verzonnen scène. Talarico veroordeelde de advertentie en zei tegen CBS News, vertaald, dat elke advertentie van zijn campagne "door mensen gemaakt" is.

Regelgeving loopt jaren achter

Wat opvalt: uniforme federale regels voor AI in campagnes bestaan volgens The 19th niet. Minstens dertig Amerikaanse staten hebben volgens de consumentenorganisatie Public Citizen een wet over AI in politieke advertenties, maar die wetten lopen sterk uiteen. Ohio, de staat waar Sherrod Brown zijn Senaatszetel probeert te heroveren, heeft zo'n wet nog niet; Public Citizen telt daar vijf pogingen sinds 2024, waarvan het meest recente wetsvoorstel op 2 september is ingediend. Zolang Google advertenties weghaalt en weer terugplaatst zonder te zeggen welke regel is overtreden, blijft de kiezer met de bewijslast zitten.

Bron versus duiding

The 19th documenteert de advertenties, de herkomst-onduidelijkheid en de citaten van betrokken onderzoekers; dat onduidelijk is of de figuren AI-gegenereerd zijn, komt uit die reportage en is geen speculatie van deze redactie. Onze conclusie gaat een stap verder: dit is een voorbeeld van hoe het transgenderdebat aan beide kanten instrumenteel wordt ingezet in politieke framing — niet alleen door activistische druk op redacties, zoals eerder te zien was bij de taalkeuzes die journalisten onder druk maken, maar nu ook door de advertentie-industrie zelf, met synthetische beelden die geen enkele redactionele toets hoeven te doorstaan. Ook op de tienjarige mediastrategie die de Democratische partij zelf voorbereidt is dezelfde vraag van toepassing: wie bepaalt straks nog wat een kiezer over dit onderwerp te zien krijgt, en op basis van welk beeldmateriaal?

Terwijl Republikeinse campagnes en een superPAC inzetten op AI-beelden, of op beelden waarvan onduidelijk is of ze met AI zijn gemaakt, worstelen Democraten intussen zelf zichtbaar met de electorale gevolgen van hun eigen genderbeleid — iets wat recente peilingen op genderpropaganda.nl al blootlegden. De AI-advertenties zijn in die zin geen op zichzelf staand incident, maar het volgende hoofdstuk in een debat waarin het beeld van de werkelijkheid steeds losser komt te staan van de werkelijkheid zelf.

Wat lezers hiervan moeten onthouden

Het gaat hier niet om een politiek oordeel over transgenderzorg of -sport, maar om een mediakwestie: kiezers krijgen beeldmateriaal te zien waarvan de journalisten van The 19th de herkomst niet konden vaststellen. Dat ondermijnt niet alleen het vertrouwen in de specifieke advertenties, maar in politieke reclame over dit onderwerp in het algemeen — van welke kant die ook komt.

Bronnen

• Brooke Migdon & Jasmine Mithani, "Political ads with made-up trans people are being used to bash Democrats", The 19th, 10 september 2026. 19thnews.org
• The Buckeye Flame (republicatie van The 19th), "Political ads with made-up trans people are being used to bash Democrats", 13 september 2026. thebuckeyeflame.com

Mark Visser

Redactie