AI-nepfiguren duiken op in Amerikaanse advertenties over het transgenderdebat

Een man in een fluorescerend hesje, met opvallend zware make-up, staat op de achtergrond van een verkiezingsadvertentie terwijl een stem beweert dat senator Sherrod Brown (Ohio) "het groene licht gaf voor de radicale transgenderagenda". In een andere advertentie dunkt een figuur in een glitterend regenboogshirt over een groepje meisjes heen, met de tekst: "Moe van volwassen mannen die dunken over vrouwelijke atleten?" — gericht tegen de Democratische Senaatskandidaat uit Texas, James Talarico. Beide advertenties zijn gemaakt door America PAC, het superPAC van Elon Musk. Wat de advertenties niet vermelden: onderzoeksjournalisten van The 19th konden niet vaststellen of de afgebeelde personen echte acteurs zijn of, zoals zij het noemen, "AI-gegenereerde amalgamen".

Achtergrond van een campagne binnen één week

America PAC produceerde binnen een week tijd minstens 38 advertenties gericht tegen Democratische Senaatskandidaten in nauwe wedstrijden, onder wie naast Brown en Talarico ook Josh Turek (Iowa) en Mary Peltola (Alaska). Musk trekt dit najaar minimaal 100 miljoen dollar uit om Republikeinse kandidaten te steunen. De advertenties draaien op een vast thema: Democratische kandidaten zouden met hun standpunten over transgenderzorg en -sport "onze dochters in gevaar brengen".

Het probleem: personen die mogelijk niet bestaan

Wat deze campagne onderscheidt van eerdere aanvalsadvertenties is de onduidelijkheid over de herkomst van het beeldmateriaal zelf. Google verwijderde de advertenties met de omstreden figuren tijdelijk wegens niet nader gespecificeerde schendingen van het advertentiebeleid, om ze vervolgens zonder toelichting weer online te zetten. The 19th kon, ook na navraag, niet bevestigen of het om echte acteurs, digitaal bewerkte beelden of volledig AI-gegenereerde figuren gaat — en dat is precies het punt. America PAC reageerde niet op vragen over het gebruik van AI.

Politicoloog Kelly Dittmar wijst op wat er verandert wanneer die twijfel niet meer weggenomen kan worden: "AI maakt het mogelijk om letterlijk het beeld te creëren van een persoon die niet bestaat." Onderzoeker Blair Attard-Frost voegt daaraan toe dat de technologie vooral een bestaand frame versterkt: de jarenlange "trans panic"-retoriek krijgt er nu een precisie-instrument bij.

Een tweede laag: deepfakes van een echte kandidaat

Los van de mogelijk gefabriceerde figuren in de America PAC-advertenties speelt er een tweede kwestie. De campagne van de Texaanse procureur-generaal Ken Paxton — Talarico's opponent — gebruikte aantoonbare AI-deepfakes van Talarico zelf, onder meer in een jurk en bezig een Bijbel te beschadigen. Dat is een andere categorie dan de anonieme figuren in de America PAC-spots: hier wordt niet een niet-bestaand persoon getoond, maar een bestaand politicus in een verzonnen, denigrerende scène. Talarico reageerde dat al zijn eigen campagnemateriaal "door mensen gemaakt" is, en veroordeelde het gebruik van AI door zijn tegenstander.

Regelgeving loopt jaren achter

Wat opvalt: er bestaat geen federale wet die AI-gebruik in politieke advertenties verplicht te labelen. Ohio, de staat waar Sherrod Brown zijn Senaatszetel probeert te heroveren, probeerde sinds 2024 vijf keer vergeefs een deepfake-wet aan te nemen. Ongeveer dertig Amerikaanse staten hebben inmiddels wel enige vorm van regelgeving, maar die verschilt sterk in reikwijdte en handhaving. Zolang platforms als Google zelf ook geen consistente lijn trekken — verwijderen, dan weer terugplaatsen, zonder uitleg — blijft de kiezer met de bewijslast zitten.

Bron versus duiding

The 19th documenteert de advertenties, de herkomst-onduidelijkheid en de citaten van betrokken onderzoekers; dat de figuren mogelijk AI-gegenereerd zijn, is een vaststaand feit uit die reportage, geen speculatie van deze redactie. Onze conclusie gaat een stap verder: dit is een voorbeeld van hoe het transgenderdebat aan beide kanten instrumenteel wordt ingezet in politieke framing — niet alleen door activistische druk op redacties, zoals eerder te zien was bij de taalkeuzes die journalisten onder druk maken, maar nu ook door de advertentie-industrie zelf, met synthetische beelden die geen enkele redactionele toets hoeven te doorstaan. Ook op de tienjarige mediastrategie die de Democratische partij zelf voorbereidt is dezelfde vraag van toepassing: wie bepaalt straks nog wat een kiezer over dit onderwerp te zien krijgt, en op basis van welk beeldmateriaal?

Terwijl Republikeinse PAC's inzetten op AI-beelden om het transgenderdebat scherper te framen, worstelen Democraten intussen zelf zichtbaar met de electorale gevolgen van hun eigen genderbeleid — iets wat recente peilingen op genderpropaganda.nl al blootlegden. De AI-advertenties zijn in die zin geen op zichzelf staand incident, maar het volgende hoofdstuk in een debat waarin het beeld van de werkelijkheid steeds losser komt te staan van de werkelijkheid zelf.

Wat lezers hiervan moeten onthouden

Het gaat hier niet om een politiek oordeel over transgenderzorg of -sport, maar om een mediakwestie: kiezers krijgen beeldmateriaal te zien waarvan zelfs onderzoeksjournalisten de herkomst niet met zekerheid kunnen vaststellen. Dat ondermijnt niet alleen het vertrouwen in de specifieke advertenties, maar in politieke reclame over dit onderwerp in het algemeen — van welke kant die ook komt.

Bronnen

• Brooke Migdon & Jasmine Mithani, "Political ads with made-up trans people are being used to bash Democrats", The 19th, 13 september 2026. 19thnews.org
• The Buckeye Flame (republicatie van The 19th), "Political ads with made-up trans people are being used to bash Democrats", 13 september 2026. thebuckeyeflame.com

Mark Visser

Redactie